คู่มือระบบคาร์บอนป่าไม้ประเทศไทย

ระบบนี้ใช้ทำอะไร

เครื่องมือภาษาไทยและอังกฤษสำหรับประเมินคาร์บอนจากข้อมูลที่ผู้ใช้ระบุ ใช้ตรวจขอบเขตพื้นที่ คำนวณผลต่างของคาร์บอน และส่งออกหลักฐานให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ ระบบนี้เป็นงานสาธิตอิสระ ไม่ได้ออกคาร์บอนเครดิต ไม่รับรองสิทธิในที่ดิน และยังไม่มีแบบจำลอง AI ที่ผ่านการตรวจสอบเชื่อมต่อ

เว็บไซต์: เปิดเครื่องมือ · ซอร์สโค้ด: Nonarkara/carbon

หน้าเริ่มต้นเป็นภาษาไทย เปลี่ยนเป็น EN ได้โดยข้อมูลที่กรอกยังอยู่ โทรศัพท์ใช้แถบนำทางด้านล่างเพื่อสลับแผนที่ พื้นที่โครงการ คำนวณ หลักฐาน และแหล่งข้อมูล บนคอมพิวเตอร์จะแสดงแผนที่และแผงข้อมูลคู่กัน

1. ทดลองใช้งานครบขั้นตอน

1. เลือก พื้นที่โครงการ → ลองข้อมูลตัวอย่าง ระบบจะแสดงขอบเขตสมมติใกล้สระบุรี ขอบเขตและค่ามวลชีวภาพนี้ไม่ได้แทนโครงการที่ขึ้นทะเบียนจริง
2. เลือก คำนวณ ตัวอย่างใช้มวลชีวภาพเหนือดินแห้งตั้งต้น 1,000 ตัน และเมื่อติดตามผล 1,100 ตัน ใช้ค่าสัดส่วนรากต่อต้น 0.27 และสัดส่วนคาร์บอน 0.47 พร้อมสถานะไม่มีไฟเรือนยอดและพื้นที่ไหม้เป็นศูนย์
3. กด คำนวณผลประเมิน ผลต่างที่คาดหวังคือ 218.86 tCO₂e ก่อนรายการหักที่เกี่ยวข้อง ค่าที่ยังไม่ปัดเศษคือ 218.863333… ส่วนค่าเฉลี่ยต่อปีใช้จำนวนวันจริงหารด้วย 365.25 ไม่ใช่เครดิตอีกชุดหนึ่งที่นำไปนับซ้ำได้
4. กด ส่งออกผล JSON เพื่อเก็บข้อมูลนำเข้า วันที่ สูตร ขอบเขต และสถานะยังไม่ทวนสอบ กด ส่งออกตาราง CSV เมื่อต้องการตารางตัวเลขย่อ ควรเก็บ JSON ไว้เป็นหลักฐานฉบับเต็มด้วย
5. กด เริ่มใหม่ ก่อนประเมินโครงการจริง หากแก้ค่าจากตัวอย่าง ระบบยังคงป้ายข้อมูลสมมติไว้จนกว่าจะเริ่มใหม่

2. เตรียมและนำเข้าขอบเขต

รองรับ GeoJSON แบบ Polygon, MultiPolygon, Feature และ FeatureCollection ที่ใช้พิกัด WGS84 ลองจิจูด/ละติจูด ลำดับต้องเป็น [ลองจิจูด, ละติจูด] หากมีไฟล์ shapefile ที่ใช้ UTM ให้แปลงระบบพิกัดใน GIS แล้วส่งออก GeoJSON ก่อน การเปลี่ยนนามสกุลไฟล์ไม่ใช่การแปลงพิกัด

ข้อจำกัดปัจจุบันคือไฟล์ไม่เกิน 2 MB ไม่เกิน 50 features และไม่เกิน 20,000 จุดพิกัด พิกัดต้องอยู่ในกรอบตรวจสอบ 97–106°E และ 5–21°N กรอบนี้ใช้ตรวจค่าพิกัดเบื้องต้น ไม่ได้พิสูจน์ว่าพื้นที่อยู่ในประเทศไทยตามกฎหมาย ระบบปฏิเสธขอบเขตว่าง วงแหวนไม่ปิด เส้นตัดกันเอง ช่องว่างภายในรูปที่ไม่ถูกต้อง และรูปหลายเหลี่ยมที่ซ้อนกัน แต่ยอมให้รูปที่มีเพียงขอบติดกันได้

หักแหล่งน้ำ สิ่งปลูกสร้าง และพื้นที่ที่ไม่นำมาประเมินออกใน GIS ก่อนนำเข้า ใช้ช่องว่างภายในรูปหรือ holes เพื่อระบุพื้นที่กันออกได้

{
  "type": "Feature",
  "properties": {"name": "ขอบเขตสมมติ"},
  "geometry": {
    "type": "Polygon",
    "coordinates": [[[100.95,14.60],[100.96,14.60],[100.96,14.61],[100.95,14.61],[100.95,14.60]]]
  }
}

ระบบคำนวณพื้นที่จากรูปทรงบนผิวโลกเพื่อใช้อ้างอิง โดย 1 เฮกตาร์ = 6.25 ไร่ และ 1 ไร่ = 1,600 ตารางเมตร ขอบเขตที่แสดงไม่ยืนยันกรรมสิทธิ์ สิทธิในคาร์บอน ประเภทป่า หรือการซ้อนทับกับโครงการที่ขึ้นทะเบียนอื่น หากเปลี่ยนขอบเขต ระบบจะยกเลิกผลขยายค่าจากแปลงเดิม เพราะพื้นที่ประเมินเปลี่ยนไป

แผนที่ถนนและภาพพื้นหลังใช้ระบุตำแหน่งเท่านั้น ระบบไม่ได้ระบุวันถ่ายภาพ จึงห้ามใช้ภาพพื้นหลังแทนหลักฐานวันที่ติดตามผล หากแผนที่บางส่วนโหลดไม่ได้ ระบบจะแจ้ง และยังใช้ขอบเขตกับเครื่องคำนวณได้

3. เลือกหน่วยนำเข้าให้ถูกต้อง

ห้ามนำหน่วยกิโลกรัม ตันต่อเฮกตาร์ ตันคาร์บอน หรือค่า NDVI มาใส่ในช่องนี้โดยตรง หากเป็นความหนาแน่นมวลชีวภาพต้องขยายค่าตามพื้นที่ที่ตรงกันก่อน หากเป็นตันคาร์บอนหรือ tC ต้องแปลงเป็น tCO₂e หรือใช้วิธีนำเข้ามวลชีวภาพที่เหมาะสม

ระบุวันที่ฐานหรือ วันที่ได้รับการรับรองครั้งล่าสุด และวันที่ติดตามผลใหม่ การย้อนใช้ฐานเดิมหลังจากช่วงหนึ่งได้รับเครดิตแล้วอาจทำให้นับการเติบโตซ้ำ ระบุชื่อรายงานหรือแหล่งข้อมูลในช่องที่มา เมื่อแก้ค่าทางบัญชี ระบบจะล้างผลคำนวณ ต้องคำนวณใหม่ก่อนส่งออก

ค่าที่ระบบเตรียมให้ตามกลุ่มคือ พรรณไม้ทั่วไป 0.27/0.47 โกงกาง 0.48/0.4715 และปาล์ม 0.41/0.413 เป็นค่าที่ อบก. แนะนำสำหรับกลุ่มนั้น ไม่ใช่ค่าคงที่เดียวสำหรับทุกสภาพป่า แบบฟอร์มนี้ใช้กลุ่มพารามิเตอร์เดียวกันทั้งสองวันที่ประเมิน โครงการหลายกลุ่มพรรณไม้ควรคำนวณแยกชั้นภูมิอย่างมีเหตุผลก่อนรวมผล

สูตรผลต่างที่อ้างอิงคือ:

CSEQ = CTT(t) − CTT(i) − PE − GHG_LEAK

โดย CTT(t) เป็นค่าติดตามผล CTT(i) เป็นฐานหรือครั้งล่าสุดที่รับรอง ส่วน PE เป็นการปล่อยจากการเผาชีวมวลตามที่วิธีกำหนด วิธี Standard 13-01 v2 ไม่พิจารณา leakage ห้ามนำข้อกำหนดนี้ไปใช้แทน P-REDD+ หรือ Premium T-VER

ระบบให้กรอก PE เมื่อพื้นที่ไหม้เกิน 5% และไฟเรือนยอดทำให้ไม้ตาย ต้องนำผลประเมิน CH₄/N₂O ที่ตรวจสอบแล้วพร้อมแหล่งอ้างอิงมาใช้ ไม่สามารถคำนวณจากพื้นที่ไฟไหม้เพียงค่าเดียว หากยังไม่ประเมินสถานะไฟป่า ระบบจะไม่คำนวณ หากคาร์บอนลดลงจะแสดงค่าติดลบ ส่วนผลที่เกิน 16,000 tCO₂e/ปีจะแจ้งให้ทบทวนเกณฑ์ขนาดและวิธีที่ใช้ ไม่เลือกวิธีใหม่ให้อัตโนมัติ

อ่านเงื่อนไขฉบับเต็มที่ วิธีการปลูกป่าอย่างยั่งยืน v2 และ เครื่องมือคำนวณต้นไม้ v2 ระบบนี้คำนวณเส้นทางประเมินเบื้องต้น ไม่ได้ครอบคลุมทุกเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนและขอรับรอง

4. นำเข้าข้อมูลต้นไม้จากแปลงสำรวจ

รุ่นนี้รองรับ ป่าเบญจพรรณหรือป่าเต็งรังชั้นภูมิเดียว ด้วยสมการ Ogawa (1965) ตามภาคผนวก TGO v2 ระบบไม่ได้จำแนกชนิดต้นไม้หรือประเภทป่าให้อัตโนมัติ

1. นำเข้าขอบเขตสุทธิโครงการก่อน
2. เปิด หลักฐาน และยืนยันประเภทป่าที่รองรับกับความเป็นตัวแทนของแปลง
3. นำเข้าไฟล์ CSV แบบ UTF-8 ไม่เกิน 2 MB และ 10,000 แถว ใช้ไฟล์ตัวอย่างที่ดาวน์โหลดได้เพื่อตรวจรูปแบบ โดยตัวเลขในไฟล์นั้นเป็นข้อมูลสมมติ

plot_id,tree_id,plot_area_m2,dbh_cm,height_m
P01,T01,1600,20,15
P01,T02,1600,30,20
P02,T01,1600,25,18

DBH ใช้หน่วย เซนติเมตร ความสูงใช้ เมตร พื้นที่แปลงใช้ ตารางเมตร ให้ใส่พื้นที่แปลงซ้ำในทุกแถวของต้นไม้แปลงเดียวกัน ระบบจะนับพื้นที่แต่ละแปลงครั้งเดียว รหัสต้นไม้ต้องไม่ซ้ำภายในแปลงเดียวกัน รหัสแปลงต้องแทนพื้นที่สำรวจคนละแปลงจริง CSV นี้ไม่มีพิกัด จึงตรวจความเป็นอิสระทางพื้นที่ของการสุ่มไม่ได้

รุ่นนี้ยังแทนแปลงที่ไม่มีต้นไม้ไม่ได้ ห้ามตัดแปลงว่างออกเพื่อให้ไฟล์ผ่าน หากมีแปลงว่าง ให้คำนวณภายนอกด้วยวิธีที่รวมแปลงว่างอย่างถูกต้อง

สมการใช้ x = DBH² × ความสูง, ลำต้น = 0.0396 × x^0.933, กิ่ง = 0.00349 × x^1.030, ใบ = 1 / (28/(ลำต้น+กิ่ง) + 0.025) โดยได้มวลแห้งเป็นกิโลกรัม ระบบแปลงเป็นตัน รวมมวล AGB หารด้วยพื้นที่สำรวจ แล้วคูณพื้นที่โครงการหน่วยเฮกตาร์ เป็นการขยายค่าแบบถ่วงด้วยพื้นที่ภายใต้สมมติฐานแปลงเป็นตัวแทน ไม่ใช่สิ่งทดแทนการออกแบบสำรวจทางสถิติ

กด ใช้ผลแปลงเป็นค่าติดตามผล แล้วระบุฐานที่สอดคล้องกันแยกต่างหาก ตัวนำเข้านี้ไม่รวมต้นไม้ DBH ต่ำกว่า 4.5 ซม. ไม้หนุ่ม ไผ่ ไม้ตาย เศษซากพืช และคาร์บอนในดิน อีกทั้งยังไม่มีค่าความไม่แน่นอน หากประเภทป่าหรือวิธีสำรวจต่างออกไป ให้คำนวณด้วยวิธีที่เหมาะสมภายนอกแล้วนำค่ารวมที่ตรวจสอบแล้วมาใช้

5. อ่านข้อมูลอ้างอิงอย่างไร

หน้าแหล่งข้อมูลแสดงสถิติจังหวัด เอกสาร TGO และลิงก์ผลิตภัณฑ์ดาวเทียม ระบบบรรจุ 11 ระเบียนจังหวัด-ปี ของสระบุรีและกาญจนบุรีถึงปี 2567 ข้อมูลนี้เป็นบริบทพื้นที่ป่าในอดีต ไม่ใช่มวลชีวภาพรายแปลง คุณสมบัติโครงการ หรือเครดิต

งานวิจัยใน repository มีข้อมูลรายการ 570 ชุดข้อมูล และ 2,111 ทรัพยากรจากการค้นคำว่า “ป่าไม้” ใน data.go.th เมื่อ 25 กันยายน 2569 บางไฟล์เป็นเพียง metadata หรือลิงก์ และบางตารางถูกกันออกเพราะหน่วยไม่สอดคล้อง อ่าน RESEARCH.md และ download manifest ก่อนนำกลับมาใช้ วันที่ปรับปรุงรายการและสัญญาอนุญาตบันทึกตามต้นทาง หากสัญญาอนุญาตขัดกันหรือจำกัดการดัดแปลง ต้องตรวจให้ชัดก่อนเผยแพร่ข้อมูลต่อ

JAXA ช่วยด้านการคัดกรองป่าและตัวแปรเรดาร์ GEDI ให้ตัวอย่างประมาณมวลชีวภาพพร้อมข้อมูลคุณภาพและความคลาดเคลื่อน ขั้น AI ในอนาคตต้องมีข้อมูลภาคสนามกับภาพดาวเทียมที่ตรงกัน การทดสอบกับแปลงอิสระ และการรับรองวิธีที่เกี่ยวข้อง รุ่นนี้ยังไม่มีการรันโมเดลที่ฝึกแล้ว

6. ความเป็นส่วนตัวและหลักฐาน

ข้อมูลนำเข้าอยู่ในหน่วยความจำของเบราว์เซอร์ ไม่มีจุดรับอัปโหลด ไม่มี analytics ไม่มี localStorage และไม่มีการสำรองให้อัตโนมัติ เมื่อรีเฟรชหรือปิดหน้าข้อมูลจะหาย ให้ส่งออก JSON และขอบเขตก่อนออกจากระบบ ผู้ให้บริการแผนที่ได้รับคำขอแผ่นภาพตามพื้นที่ที่เปิดดู และ Cloudflare ได้รับคำขอเว็บไซต์ตามปกติ การคำนวณในเบราว์เซอร์ไม่ได้ปิดการรับส่ง metadata เหล่านี้

ไฟล์ส่งออกฉบับเต็มเก็บชื่อไฟล์นำเข้าและ SHA-256 ส่วนข้อมูลกรอกเองมีป้ายระบุที่มา ไฟล์ส่งออกสามารถแก้ไขได้ ไม่ใช่เอกสารรับรองที่ลงลายมือชื่อดิจิทัล ก่อนนำผลไปใช้ภายนอกต้องตรวจที่มา หน่วย ช่วงเวลา ความไม่แน่นอน สิทธิที่ดิน และคุณสมบัติโครงการ ระบบไม่มีราคาซื้อขาย การชำระเงิน การเขียนข้อมูลเข้าทะเบียน หรือการออกเครดิตอย่างเป็นทางการ

7. ติดตั้ง ทดสอบ และเผยแพร่

ต้องมี Node.js 22 ขึ้นไป npm และ Git ส่วนสิทธิ Cloudflare/Wrangler ใช้เฉพาะตอนเผยแพร่

git clone https://github.com/Nonarkara/carbon.git
cd carbon
npm ci
npm run build
npm test
npm run dev

เปิด http://127.0.0.1:8788 เซิร์ฟเวอร์เปิดให้เข้าถึงเฉพาะ public/ ไม่เปิดแฟ้มวิจัยดิบหรือข้อมูลรับรองสิทธิ

npx playwright install chromium
npm run test:browser
npx wrangler login
npm run deploy

ทดสอบเว็บจริงด้วย BASE_URL=https://forest-carbon-thailand.pages.dev npm run test:browser ใช้ Cloudflare Pages project ชื่อ forest-carbon-thailand และอัปโหลดโฟลเดอร์ public/ ตาม wrangler.toml

การเผยแพร่ใช้ Direct Upload ดังนั้น git push เพียงอย่างเดียวไม่ทำให้เว็บเปลี่ยน หลัง commit/push ให้รันคำสั่ง deploy แล้วตรวจ /version.json พร้อมทดลองนำเข้า คำนวณ และส่งออกบนเว็บจริง รหัสรุ่นเป็น Git commit ที่ใช้ตอน build

CI ตรวจ build และการทดสอบบัญชี/นำเข้า Dependabot เสนออัปเดต dependencies เก็บ token ในตัวแปรสภาพแวดล้อมหรือ platform secrets เท่านั้น ห้ามใส่ในหน้าเว็บหรือ repository นโยบายความปลอดภัยอยู่ใน public/_headers หากเพิ่มบริการภายนอกต้องปรับนโยบายและคำอธิบายความเป็นส่วนตัวให้ตรงกับสิ่งที่ทำจริง

8. โครงสร้างระบบสำหรับผู้พัฒนา

ก่อนพัฒนาต่อให้อ่าน context.md, IMPLEMENTATION_PLAN.md และ RESEARCH.md รักษารูปแบบ Malaysia และป้ายที่มา/วันที่/คุณภาพทุกจุด เป้าหมายถัดไปคือคำนวณโครงการที่มีการตรวจวัดอิสระให้ได้ผลตรงกันพร้อมประเมินความไม่แน่นอน ก่อนขยายเป็นระบบ AI ระดับประเทศ